Verven met natuurlijke pigmenten & natuurlijke verfstoffen (deel 1)

Plantaardig verven van katoen

Eindelijk was het dan tijd voor het grote natuurlijk verven van katoen experiment. Floor van Hawar had me verteld dat ze begon met de verkoop van deze natuurlijke verfextracten die wel 100x sterker zijn dan de pure plant. Kijk dat leek mij na jaren vrij vruchteloos inkoken van kleurstoffen, best een goede optie. 

Na al mijn boekenstudie wist ik inmiddels dat voorbeitsen met katoen een belangrijke vereiste is. Ik zat vaak in de hoek van de sojamelk maar het duitse boek 'Naturfarben' (aanrader) had het over kaltbeitz, koudbeits, die je dan bij gebrek aan, wel zelf kon maken. Deed ik vorig jaar, geen succes ;-). Maar dat lag ongetwijfeld aan mij want het luisterde allemaal nogal nauw. 

Nu kon ik het zo kopen bij Hawar in poedervorm. Plus de pigmentpoeders. Ik was de koning te rijk!

In de bijgeleverde handleiding lees ik ook over Tannine Tara als voorbeits bij katoen. Ook bleek dat warmte essentieel was. Of tijd. Ik dacht hey, maar dan kan ik in zakjes verven en lang laten liggen. Dat moest uitgeprobeerd worden.

Voorbeitsen van katoen

In de wereld van het natuurlijk verven wordt alles gerelateerd aan het stofgewicht. Dan beginnen we daar maar eens mee:

De stof is echt wit hoor maar strijklicht vertekend. Zes halve FQ's (25x50 cm) poplin katoen is 86 gram. Laten we voor het gemakt 90 gram zeggen, dan is 1 halve FQ 15 gram. 

Wij wilden een hele reeks testen dus een tannine tara bad aangemaakt van 10% poeder op het stofgewicht in een paar liter handwarm water, een nacht laten staan. Het ziet er wat bruinig uit allemaal, nou ja als het maar werkt. 

De volgende dag maakte ik de koudbeits (=aluminiumacetaat) aan, 5-10 gram in een emmer. Een stuk helderder, ook een nacht in gestaan:

De lappen tussendoor en nadien niet uitspoelen, dat zou jammer zijn, gewoon goed uitknijpen. De beitsbaden zijn overigens herbruikbaar maar niet meer op volle kracht dus wel weer wat aanvullen. 

Mijn experimenteerdrift bereikt ook verfvriendin Suze. Tegelijkertijd begint zij met een andere voorbeitsoptie, 48 uur in een voorbeitsbad met 6% soda ash en 20 gram Aluin. 

Natuurlijk verven in zakjes (low water immersion)

Op vrijdagochtend zien we elkaar, elk met 6 halve voorgewerkte FQ's katoen. Om te kijken wat wat doet, hebben we die weer gehalveerd, zodat we elk een Fat Eight (25x25 cm) in een verfbad konden doen, tegelijk in hetzelfde verfbad. 

Als we bij elkaar komen zien we gelijk al verschil. De soda aluin oplossing is zeepachtig helder. De tannine tara koudbeits lappen zijn inmiddels licht geel. We zijn heel nieuwsgierig maar willen het gestructureerd aanpakken en bovendien nog uitzoeken wat ijzer doet! We maken een ijzersulfaat badje met een kleine theelepel in een klein emmertje en dompelen de lapjes hierin voor een paar minuten. Dan verdelen we alle lapjes in zakjes. Van beide voorbeitsen elk 1 in een zakje, rechts zoals het is, links krijgt er straks een schep ijzerwater bij. 

Verf aanmaken

Verfpigmenten worden aangemaakt, we rekenen uit dat we ca 1,5 tot 2 gram verf nodig hebben per kleur (2 halve FQ's) en we willen nog wat kleuren mixen, dus ook voor de 3e halve FQ genoeg. We lossen het op in 30 ml warm water (goed roeren het lost minder makkelijk op dan andere verfstoffen) en voegen nog 60 ml warm water toe dus in totaal 90 ml, verfoplossing van zeg 2 gram. (we hadden ook geen zin om achter de komma te wegen. 2 gram is een halve theelepel)

Met 4x 90 ml verfoplossing begint onze matrix:

Boven links is Wouw/Reseda, rechts is Meekrap, Onder links is LAC en rechts is Blauwhout. Ik denk nou dat komt niet goed, drie oranje kleuren en een gele. Maar we moeten nog beginnen dus door. 

We vullen de zakjes heel systematisch. 30 ml. van de verfoplossing in een zakje waar twee Fat eights (25x25 cm) in zitten (een met soda aluin voorbeits en een met Tannine tara + koudbeits voorbeits) en dan in de ene rij een schep 100 ml water erbij, en in de andere rij 100 ml ijzeroplossing. Bij de eerste, geel (Wouw/reseda) zakt de moed ons nog in de schoenen:

Ja we zien een verschil in hoe de kleur pakt, nee we zien geen kleur ;-) .

Maar we houden vol. De zakjes worden gevuld:

Nadat we de vier hoofdkleuren gehad hadden, werd het tijd voor mixen, Geel met meekrap en Blauwhout met LAC, 

De bak wordt gevuld:

En tot onze verbazing is de geel geel geworden. De voorbeits heeft zn werk gedaan. Met ijzer erbij groenachtig. We zijn razendenthousiast. Spoelen dan maar? Nee nee nee. Want als je het niet verwarmt (en we wilden het dit keer zo ecologisch mogelijk doen) heeft het tijd nodig.

Suze was zo lief om de lapjes bij zich te houden. Ik had niet kunnen wachten... En na een week begon ze met spoelen. Daarover het tweede blog! Maar hier wel vast een voorproefje van het eindresultaat!