SewWhat?! en verfkatoen

Ik hou van verven in zakjes. Het is de meest efficiënte manier om met verf om te gaan en tegelijk een van de minst belastende methodes. Met weinig water en weinig verspilling kun je toch heel mooie resultaten bereiken.

Het hele proces heb ik ooit al eens stap voor stap beschreven. In de basis werk ik nog steeds zo, al heb ik in de loop van de tijd een paar dingen aangepast. Zo warm ik de zakjes tegenwoordig vaak op in een metalen bak in de zon. En bij het spoelen werk ik heel gecontroleerd: eerst knijp ik de verf uit boven een bak met een lap erin. Die lap vangt de restverf op en blijft daar eigenlijk het hele jaar liggen.

Wie het proces nog eens rustig wil nalezen kan dat hier vinden:
https://www.verfvirus.nl/p/stofverven-met-procion-mx-van-3-naar-28.html

Voor wie het kort wil samenvatten, zo werk ik meestal:

1. Week de stof voor in soda.
   In een emmer met soda-oplossing (ongeveer een halve zak keukensoda op 5 liter water). Deze emmer staat hier eigenlijk altijd klaar. Ik gooi hem niet weg maar blijf hem gewoon gebruiken. Tegenwoordig laat ik de stof er vaak 48 uur in liggen, zodat de soda goed in de vezels trekt. Korter kan ook, maar dit werkt voor mij het meest betrouwbaar.
2. Maak de verf aan.
   Ik los 10 gram Procion MX of Drimarene-K op in 100 ml water en bewaar dat in een flesje. Voor een volle kleur gebruik ik ongeveer 20 ml verf voor een Fat Quarter.
3. In het zakje.
   In een zakje gaat ongeveer 50 ml van de soda-oplossing, samen met de afgemeten verf.
4. Het effect ontstaat door wat je daarna doet.
   Als je het zakje veel knijpt (zoals bij de roze stof), krijg je een vrij egaal resultaat. Laat je het zakje grotendeels met rust (zoals bij de groene), dan ontstaat er veel meer tekening. Minder soda-water gebruiken helpt ook als je meer structuur in de kleur wilt.

Onlangs vond ik een paar nieuwe stoffen om mee te experimenteren. Naast de poplin die ik al langer gebruik, kwam ik ook een mooie dunnere katoen tegen en een mengsel van linnen/viscose. Nieuwe stoffen uitproberen blijft altijd spannend, maar deze verfden verrassend mooi. 

Suze probeerde de linnen/viscose meteen uit met haar breakdown-techniek, en dat leverde ook prachtige resultaten op.

En dat bracht ons op een idee.

Tijdens het Textielfestival gaan we de Amersfoortse Zwaan kerk  huren voor een extra expositie met ons experimentencollectief SewWhat?!. In deze groep werken Suze, Pieternel, Gonny, Rineke en ik samen. We maken allemaal textielkunst, maar ieder op een heel eigen manier.

Dus kom vooral even kijken — ik kan nu al beloven dat er verrassende experimenten te zien zullen zijn.

Linksonder op de foto zie je bijvoorbeeld een nieuwe verftechniek waar ik afgelopen winter mee heb geëxperimenteerd. In de aanloop naar het festival ga ik daar de komende weken nog meer over bloggen.

Om de huur van de kerk mogelijk te maken, hebben we een kleine actie bedacht.

In onze zoektocht naar goede verfstoffen kwamen we namelijk prachtige partijen katoen en linnen tegen. Daar maken we nu stofpakketjes van — ideaal als je zelf wilt verven.

Het voordeel:
je weet zeker dat je stof hebt die de verf goed opneemt. Geen polyester dus, maar natuurlijke stoffen die echt geschikt zijn om te verven. En als je wilt, geven we er ook graag een paar verftips bij ;-).

De pakketjes kosten €10 en bevatten één van de volgende opties:

• 2 meter poplin
• 3 meter dunne katoen
• 2 meter linnen/viscose

Allemaal stoffen die zich heel mooi laten verven.

Lijkt het je leuk om hiermee te experimenteren?
We maken een beperkte oplage. Stuur gerust een mailtje naar verfvirus@gmail.com, dan houden we een pakketje voor je apart.

We kijken uit naar het Textielfestival 2026, van 20 tot en met 23 mei in Amersfoort. De Amersfoortse Zwaan kerk is vlak bij de Sint Joriskerk en ligt in de winkelstraat!

Expositie Dubbelslag in Frame.de.galerie

Er komt weer een Textielfestival aan en dat betekent dat we elkaar weer tegen gaan komen, daar verheug ik me op! Aankomende vrijdag start de eerste expositie, Dubbelslag, in https://www.frame-de-galerie.nl/:

Persbericht 𝘃𝗮𝗻 Frame.de.galerie

Wat is nu heerlijker om op Eerste Paasdag een mooie expositie te bezoeken, de kunstenaars te ontmoeten en over hun beweegredenen te horen én ook nog wat te drinken met de beroemde frame.de.taartjes? Niets toch?

Van 3 april tot en met 24 mei 2026 toont Frame.de.galerie de expositie Dubbelslag. Opening zondag 5 april 14.30 uur.

Speciaal voor het Textielfestival 2026 – sloegen twee toonaangevende textielinstituten de ‘draad’ ineen met de expositie 𝗗𝘂𝗯𝗯𝗲𝗹𝘀𝗹𝗮𝗴. Figuurlijk dan. Colorminds en Hawar tonen elk hun eigen werk maar gezamenlijk vormt het een verrassende, inspirerende expositie in Frame.de.galerie.

Colorminds is een groep van artquilters. Ze inspireren elkaar om steeds opnieuw werk van hoog niveau te creëren.

De quilts draaien om kleur: elk werk begint bij een zorgvuldig gekozen palet, nu gebaseerd op het Japanse kleurensysteem van Sanzo Wada.

Textielinstituut Hawar is een school, galerie en winkel. In deze expositie tonen we werk van kunstenaars die op uiteenlopende manieren verbonden zijn met Hawar. Hun bijdragen laten zien hoe rijk, divers en persoonlijk de wereld van textiel kan zijn.

Zie ook de website van Textiel Festival2026. (https://www.textielfestival.nl/)

Deze expositie is ook te bezoeken tijdens Kunstpalet033 van 9 tot en met 12 april 2026. Openingstijden zijn dan van 12.00 tot 17.00 uur.

Zie voor routes, plattegronden, deelnemers en verdere informatie: kunstpalet033.nl

_______________________________________________

In deze expositie tref je deze twee quilts van mij aan,, met handgeverfde stoffen, tussen veel ander mooi werk. Ik heb met deze werken het gevoel dat ik een juiste balans heb kunnen vinden in het kleurgebruik en dat komt misschien wel door het Sanzo Wada kleurpalet. Verrassend maar niet schreeuwerig. In balans. Kom maar kijken of je dat in werkelijkheid ook vind!

De komende vrijdagen/zaterdagen en zondagen van 13-17 uur is één van ons aanwezig in Frame.de.galerie, Kunstplein Cahen, Muuzrhuizen 104 in Amersfoort. Ik start aankomende vrijdag 3 april met de eerste 'galeriedienst', van harte welkom als je me eens wilt spreken over verftechnieken met minder milieu-impact, Sanzo Wada of onze quilts!

Duurzaam verven met reactieve verven

De laatste tijd ben ik best veel aan het nadenken over hoe ik verf.

Niet alleen wat voor kleuren ik maak, maar ook hoeveel water ik gebruik, wat er wegspoelt en of dat eigenlijk nog wel past bij hoe ik wil werken. En eerlijk gezegd: dat wringt af en toe.

Vorig jaar zomer heb ik geprobeerd natuurlijk te verven op katoen. Maar het is mij niet intensief genoeg. En er komen veel hulpmaterialen bij die ook niet erg duurzaam zijn. Nog naast de lange tijden van (hoge) verhitting. Dus terug naar het oude nest, de reactieve verven. 

Ik werk al lange tijd met reactieve verf — Procion, Drimarene, Tobasign — maar steeds vaker dacht ik: doe ik dit op de meest efficiente, minst milieu en mens belastende manier?

Voor buitenstaanders lijkt de verfspoeling het meest vervuilend maar in de praktijk zijn de hulpstoffen (soda, soda-ash, zout of tobafix etc) meer belastend dan het restant verfbad. En de hoeveelheid water die komt kijken bij het spoelen is ook een 'dingetje'. Kortom, veel knoppen om aan te draaien, veel uren over nagedacht, en nu ga ik mijn blog een beetje 'opnieuw' starten, waarbij ik zo omgevingsbewust mogelijk probeer te verven. 

Minder water, meer kleur 

Werken met low/weinig water technieken hebben allerlei voordelen
Dus:

• geen grote verfbaden meer
• geen emmers vol water
• maar verf direct op de stof
• en de hoeveelheid verf zeer nauwkeurig afmeten

In een zakje met heel weinig water of met een kwast, een spons, of gewoon door het heel geconcentreerd aan te brengen direct op de stof.

Waarom verft wol uitputtend en katoen niet?

Bij katoen (cellulose + reactieve verf) gebeurt de binding via chemische reactie met in een basisch milieu(soda ash). Maar een deel van de verf reageert met de vezel ✅en een ander deel hydrolyseert met water ❌ (en wordt dus “verlies”).  Daardoor blijft er vaak kleur in het bad zitten. De verschillen op een rij:

Procion MX

• vaak 60–80% opname (typisch)
• restkleur blijft zichtbaar in bad
• gevoeliger voor timing fouten
• ideaal: 20–30°C
• bij warmte → sneller stuk (hydrolyse)

Drimarene K

• kan richting 80–95% opname
• bad wordt duidelijk leger
• beter bij:
• zout + warmte
• langere processen
• houdt van 40–60°C
• wordt daar juist efficiënter

➡️ Drimarene komt merkbaar dichter bij “wol-achtig/uitputtend” verven dan Procion MX

Even over die verschillende reactieve verven 

Ik heb best wat getest de afgelopen jaren.

Procion MX

Blijft voor mij de meest “levendige”: reageert snel en geeft onverwachte kleurbreuken en is soms een beetje onvoorspelbaar (en dat vind ik juist fijn). Maar ik heb ondertussen ook geleerd dat de poedervorm (inhalatie issue) niet fijn werkt in de thuissituatie en dat de hechting net even iets minder is dan die van de Drimarene-K waardoor je meer moet spoelen. 

Drimarene-K

Drimarene-K is gecoat, dwz dat de stof een granulaat is. Daardoor stuift het niet. En zoals ik schreef, de verf is krachtiger, de kleuren hechten beter aan de stof en dus heb je minder te spoelen. Maar het verfbad moet wat warmer om opname te optimaliseren en dat is ook een aandachtspunt. 

Tobasign

Daar had ik even hoop op, als alternatief. En het is ook echt een fijne verf, want het is al vloeibaar dus geen poeders. Maar het uiteindelijke resultaat is netter, rustiger en evenwichtiger en daardoor minder spannend. Bovendien is de geadviseerde TobaFix (die werkt als een soort soda-ash maar dan zwaarder geconcentreerd) onduidelijk van chemische structuur, en daardoor ook niet zomaar door mij aan te bevelen. 

Hoe duurzaam te verven met Procion MX / Drimarene-K / Tobasign

Dus, wat te doen met al deze informatie. Ik heb er een paar duurzeemheidslessen uitgetrokken:

1. Precies afmeten - Ik ga mijn systeem van 20 ml. verf (10 gr/100 ml) op 1 Fat Quarter (50x50 cm) katoen verfijnen. En ga met jullie delen of dit goed of teveel is. Want in alle eerlijkheid is dit gebaseerd op Procion MX, en verft Drimarene-K efficienter en dus heb je er minder van nodig. En minder nodig, is minder kans op hydrolyse is minder vervuiling van het spoelwater. 

2. Weinig water - Ik ga voor low water immersion, weinig water toepassingen. Dus of in een zakje of met een kwast opbrengen. Ik deed dat al graag want je verf wordt daardoor ook grilliger opgenomen. 

3. Soda later - Wel heb ik geleerd dat je de soda niet te vroeg toe moet voegen, want onder invloed van soda/basisch begint de verf te hydrolyseren en zodra dat gebeurt hecht het niet meer op de stof. Dus eerst de verf zn weg laten zoeken en na een half uur of langer pas de soda aanbrengen. 

4. Geen zout - Zout laat ik weg, dat is eigenlijk alleen bedoeld om de verf naar de stof te jagen omdat het de verf 'actief' houdt. Maar als je weinig water gebruikt, is dit onnodig en zeker ook in het perspectief van belasting het eerste wat je kunt laten vallen. 

5. Warm en lang - Ik zorg voor een warme omgeving en geef de verf en de stof  lange tijd om te hechten. Zeg meer dan 24 uur. 

En tot slot...

Wat te doen met het restbad

1.Hergebruiken - het restbad valt her te gebruiken. Wel voor muddy tonen, en misschien moet je nog wat verf toevoegen. Ik ga vanaf nu alle restbaden die ik uitknijp voor ik ga spoelen in een bak met een lap gooien. Aan het eind van de zomer zal ik het resultaat met jullie delen!

2. Neutraliseren - als ik toch een bad weg wil gooien in het riool waar soda in zit, dan voeg ik azijn toe, een flinke scheut, dat neutraliseert het basische en dat is echt belangrijk voor bodem/riolering. 

3. Verdampen - als ik de kans krijg en de zon schijnt dan laat ik verfbaden opdrogen in de zon, wat resteert is klein volume afval. 

Hoe nu verder...

Nou best een hele rij goede voornemens. Maar als ik mensen inspireer om te gaan verven, wil ik dat wel zo bewust mogelijk doen. De komende maanden kunnen jullie mij dus weer volgen! 

En om mijn leven en dat van jullie wat makkelijker te maken heb ik mijn goede voornemens als aktiepunten in een Atelier checklist gezet, die je hier kunt downloaden:

Klik hier

Ik ben van plan om daarbij ook te gaan filmen, dus wil je niks missen, volg dan:

https://www.youtube.com/@verfvirus 

En wil je via mail op de hoogte blijven,  via de knop rechtsboven of via de link hier onder kun je je aanmelden voor de blogposts die je dan ontvangt per mail (via Substack)

https://substack.com/@verfvirus

Een expositie, een video en twee artquilts

Van al die handgeverfde lappen, willen we natuurlijk wel iets maken. Vaak gebeurt dat voor Colorminds, de artquilt groep waar ik lid van ben. We dagen elkaar sinds 2 jaar uit met kleurpaletten van de japanse kleurentheoreticus Sanzo Wada. Heel interessant om meer over te lezen!

Sanzo Wada (1883–1967) was een Japanse kunstenaar en kleuronderzoeker die vooral bekend werd door zijn systematische studie naar harmonieuze kleurcombinaties. In de jaren 1930 publiceerde hij een reeks kleurstudies waarin honderden zorgvuldig samengestelde paletten werden gepresenteerd, bedoeld als praktische gids voor ontwerpers in kunst, mode, interieur en textiel. Wada baseerde zijn combinaties op observaties uit natuur, cultuur en traditionele Japanse esthetiek, en combineerde intuïtieve kleurgevoeligheid met een bijna wetenschappelijke ordening van tinten. Zijn werk is later wereldwijd bekend geworden door het boek A Dictionary of Color Combinations en wordt nog steeds gebruikt door ontwerpers en kunstenaars die op zoek zijn naar verrassende maar uitgebalanceerde kleurpaletten.

Het is altijd weer een puzzel of we de kleuren uit het palet ook kunnen vinden in het reguliere stoffencircuit, inmiddels weten we dat in de Grunge collectie van moda vaak wel een kleur zit die er heel dicht bij komt.

Maar vaak is dat toch mijn eer te na, en komen de verfpotten op tafel, met vriendin Suze experimenteren we dan net zo lang tot we m hebben. Kleuren als mint, of groengeel zijn niet zo makkelijk te verven vanuit de basiskleuren rood, geel en blauw, maar ook donkerbruin is lastiger dan je denkt! Ik zal later deze recepten nog eens delen!

Uiteindelijk, in de mix, komen we er altijd wel uit. Ik heb een video gemaakt hoe daar een artuilt van gemaakt is. Na het Textielfestival wil ik weer meer verfvideo's gaan maken dus ik wilde even oefenen. 

In het laatste beeld lees je dat we weer gaan exposeren, en wel van 3 april t/m 24 mei 2026 in Frame.de.Galerie in Amersfoort. Elke vrijdag, zaterdag en zondag van 13-17 uur. 

Deze twee quilts hangen daar ook samen met nog 14 anderen plus werk van de kunstenaars van Hawar. een echte 'Dubbelslag'. Welkom!

Sneeuwverven of verven met sneeuw, het kan weer

 Yeah, het jaar is pas net begonnen en we kunnen al sneeuwverven, of verven met sneeuw, of eigenlijk, sneeuw gebruiken om de verf druppelgewijs op de stof te krijgen ;-). 

En aangezien er steeds weer nieuwe mensen zijn die willen leren sneeuwverven, deel ik nog een keertje mn Pro-tips. En ja er zijn veel wegen naar Rome maar ook veel wegen die niet bij Rome uitkomen dus ach, laat ik mijn route delen. 

Ik week stukken 100% katoen stof voor in lauwwarm water met een sodaoplossing (2 eetlepels op 3 liter water). Wring de lappen uit en leg ze onderin bloempotjes. Ook onderin het opvangemmertje leg ik een uitgewrongen lap.

Dit keer heb ik er een al een gekleurde lap bij, voor de lol van het kijken wat dat weer doet.

Mijn favoriete methode is om vooraf de verfpoeders te mengen, je hebt dan iets meer grip op de kleur, zo wil ik nu graag veel oranje er in, en ik probeer ook een puur zwarte (die blauwig zal worden overigens want eigenlijk is de Drimarene-K zwart een diepdiepblauwe kleur)

Okok, er zijn plekken waar meer ligt maar je hebt niet heel veel nodig EN je hoeft het niet aan te stampen. Ik zie soms mensen de potten afvullen, daarmee veroorzaak je zoveel smeltwater dat je de verf er net zo hard weer uit spoelt. Onthou dat de verf het koud heeft, geen zin heeft om te hechten. En ja dan zakt ie verder naar beneden. Dus een handjevol sneeuw losjes er op is genoeg.

En dan zie ik ook dat mensen de potten buiten laten staan vanwege het risico op verfvlekken. Doe het toich maar wel, zet ze in een waterdichte curverbox en haal ze naar binnen. Want smelten gaat buiten niet lukken ook al is het net boven nul, en belangrijker, de verf gaat pas hechten als ie op kamertemperatuur is. 

Dus alles naar binnen gehaald en wachten maar, niet eerder dan morgenochtend zal ik het uitspoelen. De kou moet er echt uit zijn en de verf moet de kans hebben gekregen te hechten!

Meekrap op katoen - de resultaten

En daar begon het grote wachten. OK, ik hou dat geen 48 uur vol. Ik had het bad al mooi zien veranderen door af en toe te roeren (in het begin een uur op 70 graden, dit keer in de weckketel dus geen issues), en daarna laten afkoelen in de pan. Maar na 27 uur was het geduld op. 

Op facebook kreeg ik al de tip van Kalk toevoegen en PH verlagen (soda) (super leuk hoe mensen meedenken en mee kijken!). Ik wilde dat pas achteraf, zodat ik ook zou weten wat de kleur was zonder deze ingredienten.

Dus gisteravond drie badjes aangemaakt met warm water, de eerste met een theelepel gebluste kalk, de tweede met een theelepel soda en de derde een nog bewaard ijzersulfaat bad van de wouw. 

Ervoor de ketel met het origineel, je ziet de kleurveranderingen vrij snel. Na 5 minuten alles uitgespoeld. Dat uitspoelen is trouwens een heerlijkheid, er komt amper iets nog vanaf na al deze stappen!

Met ijzer werd het donkerder/bruiner en dat had ik ook verwacht. Maar de kalk vond ik verrassend, een soort leverkleur. En de soda verlevendigde de kleur enorm. Blijft de vraag wat het verschil is tussen nr 1 en 2. Nou de eerste heb ik met aluin voorgebeitst en de tweede met die aluminiumacetaat die ik 3 blogs eerder maakte. Ik weet het niet, ik zie niet zo heel veel verschil, al lijkt het iets helderder/lichter. Niet echt de moeite waard wat mij betreft.

Ik vind het heel leuk aan natuurlijk verven dat je de kleur achteraf nog kunt beinvloeden met nabeitsen. Daar kun je natuurlijk mee spelen!

Ik zit te peinzen of het me zou lukken de vierde artquilt voor de groep Colorminds in het Sanzo Wada kleurenpalet roze oranje bruin, natuurlijk te verven. Zou wel gaaf zijn he? Eerst de oranje maar eens proberen, dus meer geel erbij. 

Verven met meekrap op katoen

Even een kleine update wat ik onderhand te weten ben gekomen voor wat betreft verven op katoen uit de boeken en van internet:

1. op katoen verft het beste wouw (geel) meekrap (rood) en wede of indigo (blauw). Mijn idee was, als ik die drie kleuren goed kan verven, kan ik daarna misschien wel een pyramide maken waarin ik de kleuren mix. Zo dan weten jullie mijn horizon!

2. katoen is een lastige vezel, en daarom moet je veel aandacht besteden aan de voorbeitsen. Allereerst liefst gekookt met zeep wassen, daarna een taninebad (ik gebruik daarvoor knoppergal) en daarna een aluinbad. Ik heb me uit laten leggen dat dat na elkaar moet omdat als ze tegelijk in de voorbeits gaan, ze met elkaar gaan reageren, en het is juist bedoeld als brug naar de cellulosevezel

• Tannine hecht zich goed aan cellulosevezels en vormt als het ware een ankerlaag.
• Aluin (aluminiumzout) bindt zich veel beter aan tannine dan rechtstreeks aan cellulose.

Als je ze tegelijk toevoegt, slaan ze neer in het water

Tannine + aluin reageren met elkaar → vormen aluminiumtannaat, een vaste stof die neerslaat.Dat gebeurt dan grotendeels in het bad in plaats van ín de vezel. Het resultaat: veel minder beits in de stof, grauwere of zwakkere kleuren.

3. Geef alles de tijd, en let op de temperatuur... de baden moeten meestal niet koken maar goed warm zijn. En nu wil ik verven met Meekrap en lijkt alles nog meer in een 'Slow dye' proces te komen. 

Ik heb trouwens nog een goed boek in de kast gevonden die zich ook concentreet op plantaardige stoffen:

Ik vind het heel verhelderend dat ik me nu concentreer op katoen. Want het aanbod in wol verf boeken is groot maar is echt een ander proces, vnl zuur ipv. basisch bijvoorbeeld....

Goed, Meekrap dus. Het SlowFlow proces zoals ik het nu al noem, begint met de meekrapwortel een nacht over te laten weken in water. 

Dan de voorgewassen stof een uur op 50 gr in een 5 liter water bad met 10 gram knoppergal (oh ja, ik praat vanaf nu steeds over 100 gram stof, wat gelijk staat aan ca 3 Fat Quarters). Ik sla 12 knoppergallen kapot, dat is ongeveer 40 gram maar deze zijn dan ook vers ;-). Even kort uitspoelen. (zie uitleg hierboven, wat los zit, zorgt voor vervuiling van je kleur later).

Vervolgens een uur in een 5 liter bad met 15 gr aluin (3 theelepels). Ook niet te heet 60-70 gr. Ik zoek nog een kookthermometer met alarm, maar vooruit 😁. Af laten koelen en ook weer kort uitspoelen. 

Je begrijpt, we zijn nu een halve dag verder...

Dan gaat er koud water in de weckketel, want meekrap mag beslist niet boven de 70 graden uit komen, want dan slaat ie om naar bruin. Dat stond in alle drie de boeken dus dat is waar 😛.

De katoen natgemaakt en in het koude water gedaan. Ik heb het in de pan op laten warmen, dat schijnt goed voor de kleur te zijn. Bij 70 graden staat het verfbad nu aan voor 2 uur. En daarna laat ik het 24, liefst 48 uur in de pan staan en afkoelen. 

Na een uur ziet het er al veelbelovend uit, en nee ik zal niks doen en over 48 uur vertellen of het mooi geworden is...

Ik ben van plan, als ik de ideale recepturen voor katoen heb gevonden, ze te bundelen in een PDF, die dan te downloaden is. Dus doe geen moeite mee te schrijven ;-) dit zijn allemaal nog experimenten waarbij het vooral leuk is om over mijn schouder mee te kijken!

Dit zijn de Meekrap strengen wol die ik eerder verfde (https://www.verfvirus.nl/2020/09/plantaardig-verven-met-meekrap-8.html) met zelfgekweekte meekrap trouwens. Ik denk niet dat ik die diepte op katoen ga krijgen maar toch hou ik vol, ik wil weten hoe ver ik kan komen!